تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به این لحظه می باشد

دسته ها :‌ هنر و ادبیات

بیست مقاله در باب تاریخ چاپ سنگی در ایران

به قلم اولریش مارزلف – به اهتمام محمد جواد احمدی‌نیا

بیست مقاله در باب تاریخ چاپ سنگ در ایران
به اهتمام محمّدجواد احمدی‌نیا – ۷۲۰ صفحه- نشر عطف- طراح گرافیک: روجا علی‌نژاد
شامل فصل‌های: تصویر، چاپ، کتابشناسی، نمایه
این کتاب شامل ۲۰ مقاله از اولریش مارزلف درباب کتاب‌های چاپی دوره قاجار است.
پیشگفتار کتاب به قلم پروفسور مارزلف
مقدمه از: محمد جواد احمدی‌نیا
در مقدمه این کتاب به نوشته‌ی محمد جواد احمدی‌نیا می‌خوانیم:

تاریخ فرهنگی سرزمین ما از حدود دو قرنِ پیش که صنعت چاپ به عنوان یکی از ابزارهای مدرن وارد کشور شد، با ابعاد گوناگون و متنوعی گره خورده و مسیر پُر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است. هنگامی که به سال ۱۲۳۳ ق. به دستور عباس میرزا ولیعهد، رسالۀ جهادیه، نخستین کتاب چاپی فارسی در تبریز به طبع رسید، آهنگ رشد و سیر تکامل دانش و علوم و فنون جدید در دورۀ قاجار نواخته شد. چاپ این اثر، شیوۀ جدیدی از تولید کتاب را به منصۀ ظهور گذاشت که پیشتر نمونه‌ای نظیر آن رؤیت نشده بود، هر چند در عصر صفویه تلاش‌هایی برای چاپ کتاب به زبان ارمنی صورت گرفته بود اما متأسفانه به دلایل مختلف سیاسی و اقتصادی این تلاش‌ها تداوم نیافت.

بازکاوی و مرور آنچه از رهگذر شکل‌گیری صنعت چاپ بر تاریخ فرهنگی کشورمان رفته شاید بتواند تجربه‌های گرانسگ گذشتگان را همچون چراغی فرا روی ما نهد و به تبع، زمینه‌ساز رشد و بلوغ فرهنگی در عرصۀ تولید و نشر کتاب در کشور شود. بزرگانی همچون محمّدحسین فروغی، سیّدحسن تقی‌زاده، محمّدعلی تربیت و سعید نفیسی از نخستین افرادی بودند که این راه دشوار و پُر پیچ وخم را در آن مقطع از تاریخ هموار ساختند، راهی که از دل تاریخ آغاز شده و با امروز ما پیوند خورده و همچنان نیز ادامه داشته و دارد. هر چند تلاش‌ها بسیار بوده، اما آنچه تاکنون فراهم آمده تنها بخش اندکی از تاریخ چاپ و نشر کتاب در ایران است که با توجه به پیشینۀ تاریخی کشورمان در این حوزه، نکات مجهول بسیاری همچنان بی‌پاسخ مانده و اختلاف‌نظرها نیز پا برجاست.

تحقیق و پژوهش در خصوص تاریخ نشر در ایران تنها محدود به محققان و نویسندگان ایرانی نبوده و باید اذعان داشت که این حوزه برای مستشرقان و پژوهشگران غربی نیز همواره از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. در میان این افراد، پروفسور اولریش مارزلف، به طور مشخص پژوهشگری پُرشور و پُرتلاش و یگانه‌ای بی‌مثال است که با تحقیق و تفحص در تاریح چاپ و کتاب‌های چاپ سنگی و سربی دورۀ قاجار، بسیاری از وجوه نامکشوف را بازیابی و به علاقه‌مندان ایرانی و غیرایرانی عرضه داشته و با چاپ و انتشار کتاب و مقاله‌های متعدد در این حوزه، بسته‌های پژوهشی متنوعی را پدید آورده است.

در کتاب پیشرو تلاش شده تا دستاوردهای علمی این پژوهشگر در حوزۀ کتاب‌های چاپی دورۀ قاجار در قالب مجموعه‌ای از مقالات گردآوری، ترجمه و بازچاپ شود که از میان آثار بی‌شمار او در حوزه‌های پژوهشی مختلف، آثار مربوط به موضوع این کتاب، شناسایی، گزینش و پس از تأئید توسط شخص ایشان نسبت به تدوین آنها اقدام شده است. این کتاب با زندگینامۀ خودنوشتِ کوتاهی از اولریش مارزلف و نیز پیشگفتاری بر این اثر به قلم وی آغاز می‌شود تا خوانندگان کتاب و علاقه‌مندان این حوزه ضمن آشنایی با او، از دلایل و ضرورت‌های چاپ چنین اثری نیز مطلع شوند. این مجموعه در سه فصل تنظیم شده که در مجموع شامل ۲۰ مقاله و سخنرانی از پروفسور مارزلف است که از این میان ۱۱ مقاله برای نخستین بار برای این کتاب ترجمه شده و ۹ مقاله نیز پیشتر در نشریات و دیگر کتاب‌ها به چاپ رسیده بودند که به لطف مترجم‌های گرامی و برای هر چه پُربارتر شدن، به این اثر افزوده شدند و در انتهای هر مقاله نیز منابعِ اصلیِ هر مقاله به طور کامل آمده است.

فصل اول کتاب که «تصویر» نام دارد از ۱۴ مقاله تشکیل شده که به گونه‌های مختلف به موضوع تصویر در کتاب‌های چاپی دورۀ قاجار می‌پردازد. فصل دوم نیز که «تاریخ» نام دارد شامل ۶مقاله است که وجوه تاریخی کتاب‌های چاپی عصر قاجار را در برمی‌گیرد. در فصل سوم با عنوان «کتاب‌شناسی» سعی شده تا در نهایت دقت تمامی آثار چاپی و غیر چاپی اولریش مارزلف، در طول دورۀ کاری ایشان که ۴۴۳ مورد اعم از کتاب، مقاله، مدخل دایره‌المعارف و… بوده، فهرست شود. همچنین تلاش گردیده تا به ترجمه و نقد و بررسی‌های کتاب و مقاله‌های او نیز اشاره شود تا امکان جستجوی آسان برای مخاطبان فراهم آید.

نکتۀ دیگر آنکه پس از ترجمه، تمامی آثار بازبینی و به لحاظ ساختاری یکسان‌سازی شدند تا خواننده با متنی منقح و قابل درک روبرو باشد. در همین راستا برای راحتی دریافت تاریخ چاپ کتاب‌ها، در ترجمۀ آثار تا آنجا که امکانپذیر بوده، برای تمامی تاریخ‌های لاتین در متن اصلی، معادل قمری آ نها بر اساس کتاب‌های چاپی آن دوره آورده‌ شده است. دربارۀ تصاویر نیز سعی شد تا با مراجعه به منابع اصل، از تصاویری با کیفیت بالا به منظور بهره‌برداریِ بهتر استفاده شود.

 

0 دیدگاه 68 بازدید 6
آیا شما هم به نویسندگی علاقه دارید؟

دیدگاهی ثبت نشده است.

دیدگاهی ثبت نشده است.